Adıyaman’da Doğa Turizmi Aktiviteleri

Adıyaman sahip olduğu kültürel varlıkları ve doğal zenginlikleri ile hem iç turizmde hem dış turizmde Türkiye’nin önde gelen kültür turizmi destinasyonları arasında bulunmaktadır. Adıyaman tarih boyunca bir çok uygarlığa ev sahipliği yapmış bir çok kültürel zenginliği içerisinde barındırmış turistik bir destinasyondur. Kommagene uygarlığından Romalılara, Osmanlı imparatorluğundan Cumhuriyet dönemine kadar birçok tarihi ve kültürel varlıkları ile kültür turizmi açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Özellikle UNESCO Dünya Miras Listesinde yer alan Nemrut Dağı, yerli ve yabancı birçok kültür turistini bölgeye çekebilen bir cazibe unsurudur. Günümüzde çevre bilincinin artması ile birlikte doğaya özlem, ilginç yerleri gezme–görme, otantik kültürleri tanıma arzusunun artmasıyla insanlar artık kendilerini doğaya yakın hissettikleri aktiviteler içerisinde yer almak istemektedirler. Adıyaman içinde bulunduğu coğrafi konum ve sahip olduğu doğal zenginlikleri ile doğa turizmi açısından oldukça önemli bir potansiyele sahiptir. Adıyaman ilinin doğa severlere sunduğu doğa turizmi çeşitlerine kuş gözlemciliği (ornitoloji), hava sporları (yamaç paraşütü) turizmi, av turizmi, akarsu turizmi, kırsal turizm gibi doğa turizmi çeşitleri verilebilir.

Kuş gözlemciliği turizmi, kuşların doğal ortamlarındaki hareketlerini, göçlerini, barınma ve üremelerini izlemeye dayalı turizm faaliyetidir. Kuşlar parklarda, ormanlarda, bozkırlarda, dağlarda, akarsularda, göllerde ve sulak alanlarda gözlemlenebilir1. Türkiye zengin sulak alanlara sahip olması ve kuş göç yolları üzerinde bulunmasından dolayı 390 farklı kuş çeşidi ile kuş gözlemciliği açısından oldukça zengin bir ülkedir1. Türkiye’nin sahip olduğu kuş türü sayısı neredeyse Avrupa’da bulunan kuş türü sayısının tamamı kadardır2. Adıyaman’ın Kahta, Samsat ve özellikle de Gölbaşı ilçesinde kuş gözlemciliğine uygun alanlar bulunmaktadır. Gölbaşı Tabiat Parkı Gölbaşı gölü, Azaplı ve İnekli göllerini içerisine almaktadır. Tabiat Parkı içerisinde yerli ve göçmen çok sayıda kuş türü için yumurtlama ve yavru çıkarma yaşam olanağı bulunmaktadır. Gölbaşı tabiat parkı içinde barındırdığı 63 farklı kuş çeşidi ile Türkiye için önemli kuş gözlem alanların biridir. Park içerisinde bulundurduğu kuş gözlem kulesi ve gözlem evi ile kuş gözlemciliği için oldukça uygun bir alandır.

Hava sporları turizmi yamaç paraşütü, yelken, paraşüt ve balon gibi araçlar yardımıyla uçmaya dayalı olarak yapılan sporlara yönelik seyahatleri içerir. Heyecan vermesi ve uçma duygusunu tatmin etmesinden dolayı yamaç paraşütü sporuna olan talep hızla artmaktadır3. Türkiye’nin en önemli yamaç paraşütü merkezi olan Fethiye-Babadağ’da her yıl yamaç paraşütü ile 150 bin kişi uçmaktadır. Nemrut Dağı da 2 bin 200 metre yüksekliğe sahip olması ve Adıyaman ile Şanlıurfa’yı da kapsayan uçuş alanı ile Türkiye’nin en popüler yamaç paraşüt noktalarından biri olarak görülmektedir. Ancak bugüne kadar yapılan uçuşlar gösteri amaçlı yapılmıştır. Aynı zamanda Tut ilçesi coğrafi yapısı gereği yamaç paraşütü yapılabilmesi için uygun ortamlar yaratmaktadır. İlçede geleneksel olarak Yamaç Paraşütü ve Hava Sporları şenliği düzenlenmekte ve bölgeye çok sayıda uçuş tutkunları gelmektedir.  Çelikhan ilçesinde de yamaç paraşütü tutkunları için uygun alanlar bulunmaktadır. Özellikle dünyada nadir rastlanan ve 3 bin yılda oluşan Tabii Varlık Yüzen Adalar paraşüt tutkunlarının görmesi gereken yerlerdendir.

Av turizmi, insanların yaşadıkları yerden değişik bir bölge veya ülkelere avlanmak amacı ile gerçekleştirdikleri seyahatlerden oluşmaktadır. Daha çok doğaya dönüş özlemi içinde olan ve monotonluktan kurtulmak isteyen bireylerin katıldıkları faaliyetlerdir. Adıyaman coğrafi yapısı, iklimi, bitki örtüsü ve yaban hayatı açısından av turizmi açısından en uygun illerimizdendir. Özellikle sahip olduğu yaban keçisi sayısı ve sürekli artan yaban keçisi avlanma kotası ile öne çıkmaktadır. Adıyaman’da Torosların uzantısı olan Şengil-Hisar Dağı, Bezar Dağı, Hallof (Yarlıca) Dağı, Akdağ, Zivar Dağı, Çetirge, Koru ve Ulubaba Dağı yaban keçisi avlanma bölgeleri olarak belirlenmiştir. Bu bölgeler özellikle yabancı avcılar tarafından iyi bilinmektedir4.Adıyaman’da gerçekleşen av organizasyonlarına sayıları az da olsa Amerika, İtalya ve İran gibi ülkelerden avcılar da katılmaktadırlar. Ülkemizde başka bölgelerde yapılmayan melez yaban keçisi avının Adıyaman’da yapılabiliyor olması bölgeyi avantajlı bir konuma getirmektedir. Adıyaman’da avlanan yaban keçisinin hızla artış göstermesi bölgeyi Türkiye’nin en önemli ikinci av turizmi merkezi olma yolunda ilerlemektedir.

Yine av turizmi kapsamında değerlendirilen sportif olta balıkçığı için Adıyaman ideal bir bölgedir. Adıyaman merkezinde ve ilçelerinde birçok yapay ve doğal göller bulunmaktadır. Özellikle Dünya’nın 6. büyük barajı olan Atatürk Barajı’nda Sazan, Yılan Balığı, Yayın Balığı, Sis Balığı gibi yaklaşık 18 balık çeşidi bulunmaktadır6. Bu nedenle Adıyaman Merkez, Gölbaşı, Gerger, Çelikhan, Samsat, Kahta ve Tut ilçelerine çevre illerden bir çok olta balıkçılığı tutkunu bölgeye gelmekte ve çadır kurarak birkaç gününü bu bölgede geçirmektedir.

Akarsu turizmi, akarsularda yapılan turizm amaçlı sportif aktiviteleri içeren bir başka doğa turizm çeşididir. Akarsu turizmi faaliyetlerine tekne gezileri, rafting, kano ve akarsu kayağı gibi spor türleri örnek olarak verilebilir4.  Adıyaman ve çevresi akarsular bakımından oldukça zengindir. Bölgede bulunan tüm akarsular, Türkiye’nin önemli akarsularından biri olan Fırat Nehri’nin kollarıdır. Bu bakımdan Adıyaman akarsu turizmi için uygun alanlara sahiptir. Atatürk Barajı çevresinde bulunan Gazihan Dede civarında kürek, kano, yelken, yüzme ve çeşitli su sporları için potansiyel oluşturmaktadır. Bu bölge, su sporları açısından dört mevsim uygun iklime sahiptir. Hem profesyonel hem de amatör sporcular yılın her ayında bu bölgede antrenmanlarını gerçekleştirebilir. İpek yolu Kalkınma Ajansı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından Gazihan Dede mevkii su sporları cazibe merkezi haline getirilmesi amacıyla çalışmalar yapılmaktadır. Akarsu turizmi açısından önemli cazibe merkezi olabilecek potansiyele sahip ilçelerden bir diğeri ise Gerger’dir. Atatürk Barajı ile Fırat Nehri’nin birleşme noktasında yer alan Gerger Kanyonu görülmeye değer bir doğa harikasıdır. Kanyon’da gezinti yapılabilmesi için tekne gezileri yapılabilir. Çelikhan’da bulunan Çat Barajı üzerinde de tekne turları, tekne ve yelken yarışları yapılabilir. Yüzen Adalar tekne turları için önemli bir çekicilik faktörüdür.

Temelini doğal kaynakların oluşturduğu bir diğer doğa turizm çeşidi de kırsal turizmdir3. Günümüzde insanlar artık yaşadıkları kentlerin stresli kent yaşamlarından, gürültü ve hava kirliliğinden kaçmak ve dinlenmek amacıyla doğaya yönelmektedir. Bu bağlamda kırsal turizm, insanların kırsal alanlara yönelik seyahatleri ve kırsal alanlarda katıldıkları faaliyetlerden doğan turizm çeşididir. Kırsal turizm çoğu zaman yayla turizmi, çiftlik turizmi, tarım turizmi gibi farklı isimlerle anılmaktadır. Kırsal turizm faaliyetlerinin yapıldığı bölgelerin ekonomisini geliştirmekte ve bölge halkı için istihdam yaratmaktadır. Kırsal turizm faaliyetlerine doğa yürüyüşü (trekking), ata binme, festivaller örnek olarak gösterilebilir. Adıyaman bölgesi kırsal turizm açısından oldukça zengin potansiyele sahiptir.

Günümüzde turizm destinasyonları birbirine olukça benzer hale gelmektedirler. Buna karşın artık turistler de gittikleri yerde eğlenceli ve unutulmaz deneyimler aramaktadırlar. Adıyaman farklı deneyimler arayan turistler açısından uygun bir destinasyondur. Özellikle Tarım turizmi açısından Besni ve Gölbaşı üzümleri ülkemizde çok iyi bilinmektedirler. Çelikhan’da tütün, Tut ilçesinde de dut, üzüm badem, ceviz gibi ürünler yetiştirilmektedir6. Bağ bozumu şenlikleri, dut festivali ve bal festivalleri gibi etkinlikler turistlere deneyim yaşatmak için önemli bir fırsattır. Hayvancılık Adıyaman’ın halkının başlıca geçim kaynaklarındır. Hayvancılık tarım turizmi açısından potansiyel yaratabilir. Köylerde yapılan hayvan besleme, süt sağımı, peynir yapımı, yün kırkma gibi faaliyetler turistlere izletilebilir ya da turistler bu deneyimi bizzat kendileri yaşamak isteyebilir. Özellikle Sincik arıcılık açısından gelişmiş bir bölgedir. Turistler arı sağımı deneyimi kendileri gerçekleştirmek isteyebilirler6.

Sonuç olarak Adıyaman bölgesi kültür turizminin yanı sıra kuş gözlemciliği, hava sporları turizmi, av turizmi, akarsu turizmi, kırsal turizm ve tarım turizmi gibi doğa turizm aktivitelerine ev sahipliği yapma potansiyeline sahiptir. Özellikle doğal yapının bozulmamış olması hala orijinalliğini koruyor olması doğaseverlerin ilgisini çekeceği kuşkusuzdur.

Hazırlayan: Arş. Gör. Hülya YEŞİLYURT, ADYÜ Turizm Fakültesi

Kaynaklar

  1. Kuş Gözlemciliği (2015). http://www.ktbyatirimisletmeler.gov.tr/TR,10203/kus-gozlemciligi.html
  2. Country Profiles (2016). http://datazone.birdlife.org/country/turkey/ibas
  3. Akoğlan Kozak, M. Ve Bahçe, S. (2009). Özel İlgi Turizmi. Detay Yayıncılık, Ankara.
  4. Ukav, İ. (2012). Adıyaman’da Av Turizmi. II. Disiplinlerarası Turizm Araştırmaları Kongresi: 3-18, 12 – 15 Nisan, Kemer.
  5. Yaman Haber (2014). http://www.yamanhaber.com/haber/956/ataturk-baraji-amator-balikcilarin-gozdesi-oldu.html
  6. Ukav, İ. (2012). Adıyaman’da Kırsal Turizm. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14 (23): 77-81.